نان مردم قربانی قطعی برق و اینترنت میشود؟
به گزارش «راهبرد معاصر»؛ در حالی که دولت با هدف شفافیت و کنترل مصرف، الگوی تخصیص سهمیه آرد را به سامانه هوشمند «نانینو» وابسته کرده است، مشکلات پیاپی در زیرساختهای انرژی و ارتباطات، اکنون نان و سفره مردم را در معرض خطر قرار داده است. نقص فنی ناشی از قطعی برق و اینترنت، نه تنها روند کار نانوایان را مختل کرده، بلکه با خطای محاسباتی سامانه، به کاهش خودکار سهمیه آرد منجر شده است؛ چالشی که میتواند به بحران عرضه و تعطیلی واحدهای صنفی ختم شود.
برای خروج از این بنبست و جلوگیری از تبدیل شدن نانواییها به قربانی زیرساختهای فرسوده، تغییر پارادایم در مدل تخصیص سهمیه ضروری است
زنجیره خطای سامانه
نظام فعلی تخصیص سهمیه آرد، بهطور مستقیم با میزان تراکنشهای ثبتشده در پایانههای هوشمند فروش (کارتخوانهای نانینو) گره خورده است. این وابستگیِ مطلق، در شرایط عادی کارآمد به نظر میآید، اما در زمان وقوع مشکلات زیرساختی، به نقطه ضعف راهبردی تبدیل می شود.
با افزایش خاموشیهای اخیر و قطعیهای مکرر اینترنت، دادههای فروش واحدهای صنفی قادر به همگامسازی (Sync) با سامانه مرکزی نانینو نیستند. وضعیت زمانی بحرانیتر میشود که بدانیم بسیاری از نانوایان، برای جلوگیری از توقف خدمترسانی به شهروندان و حفظ امنیت غذایی، با هزینههای شخصی اقدام به تهیه موتور برق کردهاند؛ اما حتی با وجود برق، «قطعی اینترنت» مانع از ثبت تراکنشها در سامانه میشود.
بخش بحرانیتر ماجرا، نحوه برخورد الگوریتمهای سامانه نانینو با این اختلالات است. سامانه ثبت نکردن تراکنشها (که ناشی از نقص فنی است) را بهاشتباه به عنوان «کاهش حجم پخت» یا «فعالیت نداشتن واحد صنفی» تفسیر میکند. نتیجه این تفسیر غلط چیست؟ در دوره تخصیص بعدی، سامانه بهصورت خودکار سهمیه آرد نانوایی را کاهش میدهد. این کاهش غیرواقعی سهمیه، بزرگترین چالش فعلی نانوایان است که تداوم آن میتواند به بروز بحران در عرضه نان و در نهایت، تعطیلی واحدهای صنفی منجر شود.
راهکار، بازنگری در مدل تخصیص برای امنیت غذایی
برای خروج از این بنبست و جلوگیری از تبدیل شدن نانواییها به قربانی زیرساختهای فرسوده، تغییر پارادایم در مدل تخصیص سهمیه ضروری است. دو راهکار کلیدی پیشنهاد میشود:
۱. تغییر مبنای تخصیص از «تراکنش» به «کد ملی سرپرست خانوار»:
اگر مبنای ارائه سهمیه آرد، بهجای میزان تراکنشهای ثبتشده در نانینو، بر اساس کد ملی سرپرستهای خانوار محاسبه شود، سهمیه نانوایی دیگر تحت تأثیر اختلالات کارتخوان یا قطعی اینترنت قرار نخواهد گرفت. در این حالت، نانوا دیگر نگران ثبت نشدن تراکنشها برای حفظ سهمیه خود نخواهد بود.
۲. بهبود دقت محاسبات دولتی و کاهش هدررفت:
با استفاده از روش دوم، دولت میتواند بر اساس تعداد خانوارها و الگوی مصرف واقعی هر منطقه، نیاز آرد کشور را با دقت بسیار بیشتری برآورد کند. این روش نه تنها نیاز به پرداخت یارانه مازاد را از بین میبرد، بلکه با تمرکز بر مصرف واقعیِ خانوارها، از هدررفت آرد و نان نیز جلوگیری میکند.
هوشمندسازی فرآیندها نباید به قیمت بیتوجهی به واقعیتهای فیزیکی و زیرساختی کشور تمام شود. اگر الگوریتمهای سامانه نانینو نتوانند تفاوت میان فروش نداشتن و ثبت نکردن فروش به دلیل نقص فنی را تشخیص دهند، امنیت غذایی جامعه در معرض خطر بزرگی قرار خواهد گرفت.